17-mei-05

Uitgeteld lig ik op de veranda, de handjes onder het hoofd ter compensatie van de hardhouten planken. Het zweet druppelt gestaag van het getergde lijf. De hoofdman reikt een kussen aan dit geeft enige verlichting. Water is wat ik nodig heb en daar is momenteel een drastisch te kort aan. De lucht wordt donkerder en een licht briesje steekt op, gaat het dan toch nog regenen of is dit slechts de wens der gedachten.

De tijd verstrijkt, het is donker. 20.30 het verlossende woord volgt: “Pani” (water).

Meeting in het kantoor van Jatan (program director).

Het is tijd om weer eens het veld in te gaan besluit hij. Weet je wat voor gevolg dit heeft zeg ik nog, we moeten werkelijk alles gaan verplaatsen de coordination meeting, dream team en de gender groep.

Desalniettemin is dit het beste moment, mag ik mee vraag ik nog? En zo geschieden.

Er worden 2 teams gevormd, het ene gaat naar Khagrachhari, het noordelijke district in de CHT het andere naar Bandarban, het zuidelijke district.

De zo juist ontvangen richtlijnen van de VSO zijn oprecht duidelijk en tevens frustrerend. Er zijn 15 Upizala (subdistricten) van de 22 in de CHT waar ik niet mag komen.

 Ondanks het in 1997 getekende vredesakkoord zijn er nog altijd onrusten in het gebied.

In februari 2001 zijn er 3 buitenlandse wegwerkers gegijzeld. Het verhaal gaat dat de regering $1.000.000 aan losgeld heeft betaald wat uiteraard door niemand wordt bevestigd.

In 2002 is een dokter van MSF(Artsen Zonder Grenzen) aangehouden en door het oog van de naald gegaan.

In enkele gebieden wordt illegale tol geheven, niet zoals wij dat gewend zijn van de Franse Route du Solei waarbij je netjes een kaartje krijgt en dit later weer bij je baas kan declareren. Hier is de plaatselijke beambte bevoorraad met machete of geweer en wordt de prijs voornamelijk bepaald door de middelen die je opdat moment mee draagt en de stemming van de beambte.

Daarnaast zijn de grensgebieden met Myanmar en India verzamel plaatsen voor fundamentalistische groeperingen die er géén burgerlijk bestaan op na houden.

Sinds 2002 houdt de regering van Bangladesh tezamen met de UNDP een file bij waarin de diverse Upizala elk jaar opnieuw worden beoordeeld. Wellicht gaat de VSO Bangladesh bij hun geformuleerde richtlijnen aan de veilige kant zitten maar geef ze is ongelijk!

 Ik ga met het team naar Bandarban. Maar eerst is het weekend en reis ik af naar Chittagong. Eindelijk gaat het gebeuren, al weken sprak ik erover en nu is het zover. Een bezoek aan de fietsenwinkel staat op het programma.

De straten van Chittagong zijn overvol, het is 17.00 uur, ik trek veel bekijks. Als een slang beweeg ik tussen de diverse voertuigen die automatisch langzamer gaan rijden het verrassingseffect werkt duidelijk in mijn voordeel, je ziet tenslotte niet elke dag een bideshi op een mountainbike.

Om 5.00 uur sta ik op, ben al een uur wakker en lag te wachten op de dageraad. Half zes zit ik erop en begin aan mijn 1^ste en wellicht langste tocht. Terug naar Rangamati 72 kilometer.

De drukke weg is op dit vroege vrijdags uur aangenaam rustig, zo af en toe komt er een truck langs maar dat is alles. Ik geniet van de omgeving en van mijn nieuwe aanwinst, na 2 uur is het checkpoint in zicht. Weliswaar enigszins verbaasd, maar ze zijn onverbiddelijk de bideshi gaat niet op de fiets verder! Gedurende een uur drink ik thee en probeer de gezaghebbende te overreden wat eindigt in het halt houden van een bus de fiets op het dak en ik voorin. Op het laatste moment weet ik hem nog gedeeltelijk te bewerken, bij de laatste splitsing mag ik eraf om alsnog de laatste 11 km zwoegend en zwetend af te kunnen leggen.

Achterop de motorfiets geniet ik van het landschap. De binnendoor weg naar Bandarban is fantastisch. Heuvels afgewisseld met rijstvelden kleine dorpjes en onderweg de veerboot. De weg is echter niet overal in even goede staat een gedeelte van 10 km is in dusdanige conditie dat de uitdrukking weg hier niet op zijn plaats is. Tenzij je bedoelt dat de weg weg is.

In de middag ga ik lokale belanghebbende bezoeken, het ligt in de planning om een workshop te organiseren voor alle 3 de Hill Districten dit is een mooie gelegenheid om met enkele VIP’s kennis te maken. Karabiri Headman & Circle-chief, traditionele leiders die nog altijd omvangrijke bevoegdheden kennen. Mijn gesprek met de Circle-chief (de hoogste autoriteit in het district) is meer dan boeiend. Ong Swe Prue zoals hij heet is de Marma koning, met bijna 90 jaren levenservaring kreeg de uitdrukking: “Wijsheid komt met de jaren!” een nieuwe dimensie. Beleefdheden uitwisselen, enige versnaperingen en een gesprek waarbij we de laatste eeuw en de gehele wereld zijn over gevlogen.

Hij wenst mij veel succes met mijn workshop, verontschuldigt zich dat hij zelf niet aanwezig zal zijn maar zal ten zeerste een ieder aanbevelen te komen.

In de dagen erna wordt mij regelmatig verteld dat als ik iets wil organiseren contact moet opnemen met de Marma koning. Onze District Program Manager Thowai begon op deze woorden steevast te lachen en legde vervolgens uit dat ik een kleine 2 uur met hem heb gediscussieerd.

Veldwerk daar kwamen we voor. Met de boot naar één van de afgelegen dorpen.

 Het is verstandig om tijdens de tocht van 2 uur onder de roof te blijven zitten. Het is zomer, het is heet! Genietend van het uitzicht en een hazenslaapje schuiven rivier en tijd gestaag aan mij voorbij. Het dorp is nog een uur lopen, het zweten is begonnen.

Naast de noodzakelijk inspecties hebben ik en mijn camera oog voor de nog altijd opmerkelijke beelden.

In tegenstelling tot het gebruikelijke protocol waarbij er eerst een dorpsraad wordt gevormd en er met de installatie van het watersysteem pas wordt begonnen als er voor 100% toiletten zijn geïnstalleerd. Heeft Green Hill management uit tijdsoverwegingen besloten van dit protocol af te wijken.

Er volgt een meeting met de dorpsraad. Als nog wordt er getracht de voorgaande fases succesvol te door lopen.

Ruma staat op het programma, 3 uur ten zuid oosten van Bandarban en grenzend aan Myanmar (Birma) ligt dit stadje wat wordt gekenmerkt door de ruige omgeving van heuvels en vegetatie. Bijna hadden we het niet gezien All foreigners have to register… het wachten op de beambte met boek neemt dusdanig veel tijd in beslag dat er volop wordt gespeculeerd. Het boek is zoek de laatste toerist was hier in 1878 juist voor de Britse invasie tot hij moest zonodig naar het toilet dat hij bij gebrek aan anders het boek maar heeft gebruikt.

Opnieuw slechts een formaliteit, wij zetten onze reis voort nog een half uur en dan met de boot. Het kwik ondertussen ver boven de 35 gecombineerd met een hoge luchtvochtigheid drukt het tempo. Zelfs in dit afgelegen gebied wonen velen Bengalen in de tachtiger jaren zijn er velen verhuisd naar de Hill Tracts, zij kregen land van de regering. Tot op de dag van vandaag zijn perikelen rond eigendom van land dan ook één van de grootste irritaties. Als je geld hebt koop je land wat vaak van de Tribal is maar nog altijd niet officieel geregistreerd. In het vredesakkoord van 1997 staat dat er een einde komt aan de massale verplaatsing van Bengalen naar de Hill Tracts, de realiteit spreekt echter boekdelen.

De jeugd die zich optimaal heeft gewapend tegen het hete weer weet niet beter zij spelen hun spel vredesakkoord of niet.

Op naar Bettlepara een Bom gemeenschap. Deze tribals zijn in de voorgaande eeuwen tot het christendom bekeerd, bij het binnen lopen van het dorp valt dan ook direct het oog op de grafstenen die aan de zijkant de weg markeren. Opvallend is de schoonheid van het dorp die niet alleen door traditionele paalwoningen en lange wegen maar voornamelijk door de netheid worden gekenmerkt.

De Bom is een volk die qua levensomgeving, hygiëne hoog aanslaan, bijna vergeet je dat dit een uithoek van de wereld is.

Ons bezoek komt als geroepen er zijn problemen met het juist geïnstalleerde systeem en die gaan wij oplossen. De klim naar de oorsprong is lang, nat en heet. Door de verschillende velden zie ik ananassen, lychees, cashewnoten en dat wat de natuur verder nog te bieden heeft. Het 1^ste gedeelte van het GFS (zwaartekracht stroom systeem) wordt schoon gemaakt, een nieuw provisorisch gemaakt filter plaatsen en dan is het oké.

Voor de 2^e fase vermijden we het reguliere pad afdalend door de beek, kronkelend langs de rotsen en steun zoekend op steile hellingen zwoegen we langzaam voort. Avontuur bestaat nog bedenk ik me, oh opletten één misstap en mijn camera verliest al zijn zo gewaardeerde kwaliteiten. Als een krab de handen achter en onder de bips komen we bij de verzameltank. De overloop functioneert niet optimaal en binnen in zit ook iets fout, 1 man de tank in de rest managet op respectabele afstand.

Dan volgt een indringend geluid, het water gaat stromen. Gelukkig! Ik kijk naar de hemel, de pastel tinten liggen op de loer. Het wordt de hoogste tijd om terug te gaan. Een laatste inspectie Tick ache! (oké) Cholen! (laten we gaan).

Terug in het dorp, inspectie! De eerste afgifte plaats werkt niet maar met een kleine aanpassing is dit snel verholpen. De 2^e werkt ook niet, ditmaal géén truc voorhanden om snel het probleem op te lossen. De 10 andere afgifte plaatsen functioneren ook niet. De hemel kleurt rood en er verschijnen donkere flarden, sterren en een liggende maan. Als je de liggende maan als eerste ziet dan ga je veel reizen de komende periode wordt mij uitgelegd. Wel bedankt of ik al niet vermoeid genoeg ben.

Zittend op de veranda bespreken we het probleem! Stel je voor het net geïnstalleerde systeem werkt niet als wij het niet kunnen oplossen……. Dat is niet wat je noemt een professionele indruk achter laten.

Het is heet en ik ben op! Even relaxen, ik zak onderuit en……… Wordt Vervolgt.